Collecties

De gedachte volgens welke de getuigen van het volksverleden moeten worden gered van de vergetelheid, de onverschilligheid en de vernieling is op het einde van de 19de eeuw zeer in trek. In 1913 lanceren de stichters een oproep naar het publiek om vorm te geven aan het project van stichting van een museum gewijd aan de Waalse etnografie en folklore. Hun bedoeling bestaat erin documentatie te verzamelen die het leven in Wallonië, in al zijn dimensies, illustreren. Ze brengen documenten en voorwerpen samen die verbonden zijn met de mensen, met hun tradities, hun activiteiten, hun levensomgeving, hun opvattingen en hun gedachten. Voorwerpen die uit de mode zijn geraakt en die achtergelaten zijn op zolders, in bergingen, in meubelen of op werkplaatsen vormen zo de eerste collecties, voor zoverre ze in Wallonië gebruikt zijn geweest. Meestal gaat het om bescheiden en dagelijkse voorwerpen, hoewel sommige kunnen worden beschouwd als ware juwelen van de volkskunst. Deze aanpak verrast eerst het publiek, dat de instelling omdoopt musée dès vîs rahis’ (museum van de oude snuisterijen) alvorens hem als onontbeerlijk te beschouwen.

De manier waarop de stukken verworven worden evolueert later naar een systematischer prospectiebeleid, om zo alle domeinen, het hele grondgebied en alle tijden te dekken. En toch heeft het Museum, dat zichzelf geen grens in de tijd had opgelegd, enigszins de hedendaagse stukken links gelaten : deze stukken die onze wereld vullen en in de tegenwoordige tijd over ons dagelijks leven spreken, deze stukken die onze tradities in een ruimer kader plaatsen, zonder de vergelijkingen met andere culturen uit de weg te gaan. De zoektocht naar stukken en documenten uit de tweede helft van de 20ste eeuw, nodig voor de actualisering van het nieuwe museumparcours, heeft bewezen hoe schadelijk het kan zijn te wachten totdat deze getuigen uit het verleden haast onvindbaar zijn geworden om er belangstelling voor te hebben en ze te verwerven. In tegenstelling tot bepaalde vooroordelen is de verwerving van recente stukken helemaal niet in tegenstrijd met de leuze van de stichters : "een museum van het volksleven moet zich elke dag verrijken en mag nooit als een afgewerkte zaak worden beschouwd. Elke dag maken wij verleden voor morgen ".

Tegelijkertijd heeft de Dienst fotografisch, sonoor en cinematografisch onderzoek een overvloed aan materiaal verzameld, bestemd voor de analyse en de studie van de Waalse maatschappij. Door een netwerk correspondenten over gans Wallonië te weven heeft het Museum getuigenissen verzameld in de meest diverse domeinen. Reeds in 1923 kon het publiek projecties van etnografische speelfilms bijwonen. Dit immateriële erfgoed verrijkt zich in de loop van de tijd en vertegenwoordigt tegenwoordig een indrukwekkende databank die haar faam maakt. Al deze belangrijke onderzoeksopdracht voortzettend zorgt hij voor de bescherming van deze vaak broze documenten en verzekert, via overdrachten op moderne dragers, een betere verspreiding naar het publiek toe.

Vandaag positioneert het Museum van het Waalse leven, naar het voorbeeld van andere etnografische musea, zich als een maatschappelijk museum dat erom bezorgd is de mens in het midden van de redenering te plaatsen. Al blijft hij de verschillende aspecten bespreken van de evolutie van Wallonië, van zijn bevolking, van zijn activiteiten, zowel van economische, filosofische of culturele aard, het Museum blijft openstaan voor alle gebeurtenissen inherent aan het leven, aan onze multiculturele maatschappij en breidt zijn actieveld uit tot aan de laatste jaren van de 20ste eeuw. Het beleid gevoerd voor de verwerving van de stukken getuigt van deze nieuwe bezorgdheden : zonder de bronnen van onze cultuur achterwege te laten staat de collectie open voor de talrijke hedendaagse voorwerpen die nog niet verouderd zijn, alsook voor elk recent document dat van die aard is dat hij mogelijk een nieuw licht kan werpen op de reflectie en dat de weergave is van onze debatten en inzetten. De vroegere en tegenwoordige Waalse menselijke omgeving wordt voortaan volgens een ruimer antropologisch standpunt beschouwd.